Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Znajdujesz się w: Strona główna / Historia
Gminny portal mapowy
Nowe zasady gospodarki odpadami
Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu - e-Inclusion
Złota @ 2011
23 października 2014
czwartek
296 dzień roku
pn wt śr czw pt so nd
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    
imieniny
Edwarda, Marleny, Seweryna
Dziennik Urzędowy Województwa Podkarpackiego
Monitor Polski - Dziennik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej
Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej
Wrota Podkarpackie
Powiat Kolbuszowski
WKU Mielec
Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej
Mikroporady.pl - Informacje dla przedsiębiorców
Baza Dobrych Praktyk - Gmina Majdan Królewski
Historia
 

ZARYS DZIEJÓW

Majdan Królewski dawniej miasteczko leży w obszernej niecce komorowsko - przyszowskiego wzniesienia Kotliny Sandomierskiej, przy starym trakcie z Sandomierza przez Kolbuszową do Rzeszowa. W Majdanie Królewskim i okolicy znajdują się liczne ślady osadnictwa prehistorycznego. Ślady osadnictwa Majdanu i okolic sięgają czasów prehistorycznych, o czym świadczą znaleziska archeologiczne. Informacje o osadach w źródłach pojawiają się z XVI/XVII w., teren gminy należał do dóbr królewskich, starostwa sandomierskiego. Ludność puszczańska zajmowała się łowiectwem, bartnictwem oraz uprawą roli. Najwcześniej powstała osada Komorów, w której starosta sandomierski Hieronim Gostowski za zgodą Zygmunta II Augusta w 1571 r. założył urząd leśniczy lasów sandomierskich. W 1599 r. Komorów był wsią z wójtostwem. Z kolei za starostowania Lubomirskich nad rzeką Korzeń /1674r./ powstała huta szkła a w pobliżu "potażnia alias Maydan". Józef Lubomirski pod koniec XVII w. osadził wieś Hutę /później nazwaną Komorowska/, do której sprowadził hutników. Niezbędny do wyrobu szkła był potaż, tzw. biała sól czyli węglan potasu. Robotnicy zajmujący się ługowaniem popiołów ustawiali na wyciętym obszarze leśnym budowle drewniane w zamknięty czworobok - zwany majdanem. Wyrażenie "majdan" pochodzi z języka tureckiego /mejdan - plac/, oznacza zamknięty czworoboczny obszar, miejsce zgromadzeń, plac ćwiczeń wojennych. W obozach polskich było to miejsce gdzie gromadziło się rycerstwo, nazwa przeszła na obozowisko robotników leśnych, a z upływem czasu na wieś. Inne przemysły leśne to: maziarnia w Krzątce, wytop żelaza w "Kuźnicy" pod Rusinowem. Rozwijały się również przemysły drzewne: gonciarstwo, bednarstwo, kołodziejstwo. Majdan wyróżniał się jako ośrodek rzemieślniczy i handlowy, położony przy trakcie z Sandomierza przez Kolbuszowę do Rzeszowa.

Starania J. Ossolińskiego zostały uwieńczone zgodą Augusta III Sasa na podniesienie wsi do godności miasta. W 1772 r. po I rozbiorze Majdan i okoliczne wsie jako dobra królewskie przeszły na własność skarbu Austrii. Na licytacji w 1835r. Majdan, Komorów, Hutę Komorowską i Brzostową Górę nabył Jan Dolański, a w 1833 r. Rusinów i Wolę Rusinowską nabyli: Józef Błotnicki i Jan Piotrowski. Drogą kupna koligacji teren był w posiadaniu Dolańskich, następnie Kozłowieckich, którzy wybudowali pokaźny dwór w Hucie Komorowskiej /istniał do 1947r./. Ówczesne dwory były ośrodkami kultury, dzięki którym ludność mogła uczestniczyć w historii narodowej. Ostatnim właścicielem był dziedzic Adam Kozłowiecki /ojciec Kardynała Adama Kozłowieckiego/. W Majdanie były zorganizowane władze miejskie, organem uchwalającym i kontrolnym była Rada Gminna, a wykonawczym Zwierzchność Gminna na czele z burmistrzem.
O rozwoju miasteczka świadczą instytucje: od 1794 r. była zorganizowana szkoła parafialna, następnie trywialna, w 1904-1918 czteroklasowa z filiami. W 1870 r. działała Kasa Pożyczkowa Gminna, 1873 r. Spółka Oszczędności i Pożyczek, 1872 r. Urząd Poczto-wy, 1886 r. Straż Pożarna, 1890 r. Telegraf. Na rozwój Majdanu duży wpływ miały targi, handlem głównie zajmowali się Żydzi. Centrum stanowił rynek, gdzie mieścił się ratusz, domy mieszczan, sklepy i karczmy, które gromadziły mieszkańców w sprawach gospodarczych i politycznych. Powołanie w ostatnich latach XIX w. /1895/ w Rzeszowie Stronnictwa Ludowego ożywiło działalność ruchu ludowego na terenia Majdańszczyzny. Z tego ugrupowania dnia 25 września 1895r. mandat poselski do Sejmu Krajowego Galicyjskiego we Lwowie uzyskał Antoni Paduch z Brzostowej Góry. Posłem do parla-mentu wiedeńskiego z ramienia endecji w imieniu ks. Eugeniusza Okonia /w dniu wyborów nie miał 30 lat/ został wybrany rolnik Antoni Lewicki z Majdanu /Stawek/. Wikariusz majdański w latach 1910-1911 ksiądz E. Okoń został dwukrotnie wybranym posłem do Sejmu niepodległej Polski /1919 i 1922/ z Chłopskiego Stronnictwa Radykalnego.
Poprawa położenia gospodarczego nastąpiła poprzez lokalizację Centralnego Okręgu Przemysłowego /COP/. 24 lipca 1938 r. przybył do powiatu kolbuszowskiego premier rządu polskiego, gen. dyw. dr Felicjan Sławoj -Składkowski. Celem jego wizyty i towarzyszących mu osób był udział w uroczystości odsłonięcia pomnika Stanisława Serafina w Dzikowcu, żołnierza KOP poległego w czasie pełnienia służby na granicy polsko-litewskiej. Podczas swojej wizyty premier odwiedził wówczas największą miejscowość lokalnego COP-u Majdan; Uczestniczył w posiedzeniu Sesji Rady Gminnej i spotkał się z kierownictwem Wytwórni Amunicji Nr 3 Majdan - Dęba. Rada Gminna w Majdanie dnia 28 września 1938 r. nadała Panu Premierowi Dr. Felicjanowi Sławoj-Składkowskiemu Obywatelstwo Honorowe Gminy Majdan.
Aby odróżnić Majdan od innych Majdanów w Polsce na mocy uchwały i zarządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 czerwca 1939 roku, nr 338, ogłoszonym w Monitorze Polskim nr 144 z dnia 26 czerwca 1939 roku, zmieniono nazwę "Majdan" na "Majdan Królewski". Na terenie gminy w 1924 r. w północnej części wsi Krzątka został zlokalizowany poligon wojskowy "Krzątka" - później pod nazwą "Dęba", obecnie "Nowa Dęba". O wydzieleniu terenu do ćwiczeń wojskowych zadecydowały warunki naturalne, pagórki pochodzenia wydmowego, sieć strumieni wodnych, dogodne drogi dojazdowe.
W okresie II wojny światowej Majdan Królewski i okoliczne wioski były w większości wysiedlone (1941-42). W pobliżu ćwiczyła na poligonie armia niemiecka. Niemcy na potrze-by organizacyjne poligonu dokonywali rozbiórki murowanych domów, szkół, a gruz najczęściej używano do budowy dróg. Mieszkańcy brali udział w konspiracyjnych szeregach (ZWZ, BCH) - AK w dwóch placówkach: majdańskiej i dębskiej. Majdan Królewski został wyzwolony przez wojska radzieckie 27/28 lipca 1944 roku. Ludność powracała z wysie-dlenia, organizowała życie gospodarczo - społeczne.
Przed II wojną światową Majdan Królewski liczył około 2200 mieszkańców. W czasie wojny organizowano na tym terenie akcję odwetową przeciwko okupantowi. W latach 1941-1942 w jenieckim obozie w Majdanie Królewskim hitlerowcy wymordowali około 10.000 jeńców radzieckich.


Ku czci poległym w rynku w Majdanie Królewskim w 1962 r. wzniesiono Pomnik Wdzięczności.


Tablica wraz z napisem znajdująca się na Pomniku Wdzięczności.

Majdan Królewski był siedzibą Zarządu Gminnego, później Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej, Gminnej Rady Narodowej od 1973 r. oraz Rady Gminy od 1990 r. Obowiązki Wójta przed II wojną światową pełnił: Grosiak Marcin. W czasie okupacji Wójtem w Majdanie był Hałka Józef. Po wyzwoleniu obowiązki Przewodniczącego Gminnej Rady Narodowej pełnili: Sudoł Józef, Dul Edward, Sudoł Wojciech, Kościelny Stanisław, Lubera Józef, Wilk Kazimierz, Fila Stanisław. Po reformie administracyjnej z dniem 1 stycznia 1973 r. w powiecie kolbuszowskim utworzono gminę Majdan Króle-wski jej naczelnikiem został Ślęzak Józef.
Gmina Majdan Królewski przetrwała do 1977 r. W 1977 r. w wyniku podziału administracyjnego kraju następuje jej likwidacja, zostaje dołączona do Miasta i Gminy Nowa Dęba przechodząc jednocześnie do woj. tarnobrzeskiego. W 1982 r. następuje reaktywowanie Gminy Majdan Królewski, jej Naczelnikiem pozostaje Ślęzak Józef który swoją funkcję pełni do 1990 r. W 1990 r. powstają samorządy, a wraz z nimi ich organy tj. Rada Gminy oraz Zarząd Gminy. Na stanowisko Wójta Gminy zostaje wybrany Tadeusz Cebula z Komorowa, na Przewodniczącą Rady Gminy wybrano Wójtowicz Janinę z Huty Komorowskiej.

PARAFIA

Parafia Majdan Królewski wydzielona z parafii Cmolas, uposażona przez króla Augusta III, erygowana przez biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka w 1765 r. Pierwsza świątynia to drewniana kaplica. Potem zbudowano obecny kościół p.w. ŚW.BARTŁOMIEJA. Jego budowę rozpoczęto w 1761 r., ukończono po 30 latach. Autor projektu nieznany. Proboszczem w czasie budowy był KS. SZYMON WATRÓBSKI. Kościół konsekrował BISKUP PRZEMYSKI ANTONI GOŁASZEWSKI, dnia 19 czerwca 1792 r.

Kościół zabytkowy, w stylu barokowym /rokoko/ jest pięknym obiektem sakralnym. Posiada dwie wieże. Jedna z nich to dzwonnica wolnostojąca, przez którą prowadzi główne wejście na plac kościelny otoczony murem. Druga wieża wznosi się nad głównym wejściem do kościoła.

Architektura wnętrza bogata w detale. Ołtarz główny i dwa boczne oraz ambona, bogato rzeźbione. Szczególnie cenne są rzeźby postaciowe w głównym ołtarzu: w centrum CHRYSTUS na krzyżu, pod krzyżem MATKA NAJŚWIĘTSZA i ŚW. JAN APOSTOŁ, po bokach ołtarza rzeźby MOJŻESZA i ZACHARIASZA. Rzeźby te po-chodzą ze słynnej szkoły lwowskiej Macieja Polejowskiego. Polichromia z 1949 r., wykonana przez Ks. Władysława Luteckiego i Mariana Stroriakiegc z Przemyśla, odnowiona przez Józefa Stecinskiego z Jarosławia. Z parafii Majdan Królewski wydzielono z czasem pięć nowych parafii, są to: Tarnowska Wola /1926r./, Krzątka /1952/, Nowa Dęba /1957/, Wola Rusinowska /1968/, Huta Komorowska /1991/, Komorów /1997/.
Na placu przed dzwonnicą umieszczona jest figura MATKI BOŻEJ WNIEBOWZIĘTEJ wzniesiona w 1788 r. na pamiątkę poległych ok. 150 KONFEDERATÓW BARSKICH /1771 r./.
W majdańskiej parafii pracowało 10 proboszczów i 128 wikariuszy. Od dnia 25 marca 1992 r, parafia należy do Diecezji Sandomierskiej. Do parafii należą: Majdan Królewski 2250 osób, Brzostowa Góra 950 i część dzielnicy Nowej Dęby - Poręby Dębskie 360 osób. Od lipca 1981 r. proboszczem parafii i dziekanem dekanatu raniżowskiego jest Ks. Prałat Władysław Włodarczyk. W 1993 roku został mianowany kanonikiem gremialnym Kapituły Konkatedralnej w Stalowej Woli.

Prof. Zygmunt SAMOLEWICZ

(1842-1898), filolog klasyczny, pedagog. Ur. 26.V.1842 r. w Majdanie w pow. kolbuszowskim, był synem Floriana, urzędnika katastralnego (od r. 1853) w Tarnowie. Do szkoły ludowej Sanmolewicz chodził w Brzostku, do gimnazjum w Rzeszowie i w Tarnowie, gdzie w r. 1860 uzyskał świadectwo dojrzałości. Studiował na wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Lwowskiego w zakresie filologii klasycznej: uczęszczał nadto na wykłady historii oraz języka i literatury polskiej. Studia, kontynuowane równolegle z  pracą zawodową (uczył w  Gimnazjum im. Franciszka Józefa I) ukończył w r. 1865, w lipcu 1886 złożył egzamin nauczycielski w zakresie filologii klasycznej a w r. 1869 uzyskał doktorat filozofii. W grudniu 1875 r. został dyrektorem rzeczywistym ośmioklasowego Gimnazjum im. Franciszka Józefa I. Za czasów jego kadencji gimnazjum osiągnęło wysoki poziom: w dowód uznania Samolewicz został odznaczony 29.XII.1878 r. Krzyżem Kawalerskim Orderu Franciszka Józefa I. Jako pierwszy dyrektor w Galicji wprowadził w szkole wieczorki Mickiewiczowskie, mimo niechętnego stanowiska Krajowej Rady Szkolnej. Jako dyrektor został Sa-molewicz powołany na członka Komisji Egzaminacyjnej Lwowskiej dla nauczycieli gimnazjum i szkół realnych. Brak podręczników po wprowadzeniu w r. 1867 w Galicji polskiego języka wykładowego sprawił, że Samolewicz żywo zaangażował się w ich pracę. Opracował książki do nauczania gramatyki języka łacińskiego, a także "Przykłady do tłumaczenia z języka łacińskiego na polski i z polskiego na łaciński", tłumaczył z niemieckiego "Ćwiczenia greckie na III i IV klasę". Uczestniczył w rozwijającym się w Galicji ruchu nauczycielskim, był sekretarzem Towarzystwa Pedagogicznego, członkiem, a pó-źniej redaktorem pisma Towarzystwa "Szkoły", gdzie zamieszczał artykuły i recenzje dotyczące przede wszystkim szkolnictwa średniego. Był wiceprezesem Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych oraz należał do komitetu redakcyjnego czasopisma Towarzystwa "Muzeum", współpracował także z "Encyklopedią Wychowawczą".
W roku 1877, gdy zorganizowana została osobna Komisja Filologiczna Krakowskiej Akademii Umiejętności we Lwowie, Samolewicz został jej członkiem.
Zygmunt Samolewicz był członkiem Rady m. Lwowa w latach. 1885-89 i delegatem do Rady Szkolnej Okręgowej w tym mieście.
Dnia 31.X.1885 r. w uznaniu zasług pedagogicznych został wybrany na członka korespon-denta Wydziału Filozoficznego AU. W r. 1889 zrezygnował z dyrektury gimnazjum i przy-jął stanowisko krajowego inspektora szkół średnich.Tym samym został członkiem Rady Szkolnej Krajowej. Jego nadzorowi podlegały w Krakowie gimnazja:
św. Anny, św. Jacka i Króla Jana Sobieskiego oraz szkoła realna, we Lwowie - III Gimnazjum Franciszka Józefa I i Gimnazjum IV oraz gimnazja w Tarnowie, Bochni, Nowym Sączu i Wadowicach. Jako inspektor był ceniony przez nauczycieli, popadał natomiast w konflikty z wiceprezydentem Rady Szkolnej Krajowej Michałem Bobrzyńskim, ponieważ krytycznie oceniał jego zarządzenia, rygorystyczny stosunek do nauczycieli, brak tolerancji dla odmiennych poglądów politycznych. Sam deklarował się jako liberalny demokrata. Zły stan zdrowia nie pozwolił Samolewiczowi pracować do końca życia. Już w r. 1887 wskutek choroby wyjechał na siedmiomiesięczne leczenie do Włoch i nad Ren. W r.1894 przeszedł na emeryturę i otrzymał tytuł radcy dworu. Nadal jednak publikował artykuły i recenzje w "Muzeum", "Przeglądzie Literackim" i w "Przeglądzie Powszechnym." Zygmunt Samolewicz był żonaty (od r. 1872) z Jadwigą Terlecką, córką sekreta-rza, potem radcy sądowego w Samborze. Miał kilkoro dzieci. Zmarł 6.XI.1898 r. we Lwowie, został pochowany na cmentarzu Łyczakowskim. W r. 1899 odsłonięto dwie tablice ku jego czci: w lwowskim kościele Bernardynów oraz w auli Gimnazjum Franciszka Józefa.

Ks.Kardynał Adam KOZŁOWIECKI

Zakon Towarzystwa Jezusowego TJ (Socielas Jesu SJ). Urodził się 1 kwietnia 1911 r. w Hucie Komorowskiej. Uczęszczał do Gimnazjum w Chyrowie i Gimnazjum Św. Marii Magdaleny w Poznaniu gdzie zdał maturę, mając 18 lat wstąpił do Zakonu Towarzystwa Jezusowego w Starej Wsi koło Brzozowa. Studia filozoficzne odbył w Krakowie, teologiczne w Lublinie (Bobolanum), gdzie w dniu 24 czerwca 1937 roku otrzymał święcenia kapłańskie. Mszę św. Prymicyjną odprawił w kościele parafialnym w Majdanie Królewskim dnia 27 czerwca 1957 r. Po przyjęciu święceń kapłańskich spędził jeszcze rok na studiach teologicznych w Bobolanum w Lublinie. Potem przebywał na III Probacji we Lwowie do 1 lipca 1939 roku. Aresztowany przez gestapo w dniu 10 listopada 1939 roku w Kole-gium Krakowskim, przebywał najpierw w dwóch więzieniach: przy ul. Montelupich w Krakowie i w Wiśniczu, następnie w obozach koncentracyjnych w Oświęcimiu i Dachau. Po wyzwoleniu z Dachau w dniu 29 kwietnia 1945 roku wyjechał do Rzymu. Stamtąd, odpowiadając wielkodusznie na apel Generała zakonu, udał się wiosną 1946 roku do Rodezji Północnej (dziś Zambia) w Afryce, do pracy w Polskiej Misji, założonej tam przez polskich jezuitów w 1912 roku. Rozpoczął trudną i mozolną pracę duszpasterską z tubylczą ludnością. Budował świątynie, szkoły, sierocińce, szpitale, organizował szkolnictwo i  opiekę lekarską. Jego gorliwa, pełna poświęcenia praca zwróciła uwagę przełożonych. Z chwilą podniesienia Misji Rodezyjskiej do rangi Wikariatu Apostolskiego w 1950 r., został Ks. Kozłowiecki mianowany Administratorem Apostolskim Wikariatu Apostolskiego Lusaki, a w dniu 11 września 1955 roku konsekrowany na biskupa tytularnego Diospolis Inferioris. W dniu 25 kwietnia 1959 roku papież Jan XXIII ustanowił prowincję kościelną obejmującą arcybiskupstwo w Lusaka i siedem sufraganii, mianując bpa Kozłowieckiego Arcybiskupem Metropolitą Lusaki. Był najwyższym dostojnikiem Kościoła zambijskiego, przewodniczącym Episkopatu Zambii. Jako metropolita położył ogromne zasługi w rozwój młodej metropolii, co przyczyniło się do wzrostu jego wielkiego autorytetu, a jednocześnie szacunku dla Polaka, ojca duchownego Zambijczyków. W pięć lat po uzyskaniu niepodległości Zambii, w  1969 r., w wieku 58 lat złożył rezygnacją na ręce Papieża Pawła VI z funkcji Metropolity Lusaki, stając na stanowisku, że Kościołem zambijskim powinien zarządzać przedstawiciel miejscowego duchowieństwa. Poza obowiązkami biskupimi stał się zwykłym misjonarzem, wikariuszem proboszcza. Jest uhonorowany przez Prezydenta Zambii najwyższymi odznaczeniami państwowymi i obywatelstwem tego kraju. Za wybitne zasługi w pracy misyjnej został Arcybiskup Adam Kozłowiecki odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczyspospolitej Polskiej. Od 1970 roku kilkakrotnie odwiedził swoje rodzinne strony, poświęcając kościoły: w Hucie Komorowskiej (l987r.), w Komorowie (l992r.), które z czasem stały się parafiami. W 60-tą rocznicę kapłaństwa Uchwałą Rady Gminy w Majdanie Królewskim w 1997r. otrzymał Ks. Arcybiskup Adam Kozłowiecki tytuł Honorowego Obywatela Gminy. W 1998 roku Ojciec Św. Jan Paweł II mianował Ks. Abpa Adama Kozłowieckiego kardynałem, W rok później Szkoła Podstawowa w Hucie Komorowskiej przyjmuje Imię Księdza Kardynała.
Ks. Kardynał jest autorem książek: "Ucisk i strapienie - pamiętnik więźnia", dwa wydania 1967 i 1995, "Wśród ludu Zambii" - 1997 i, "Moja Afryka, moje Chingombe" - 1998 r.
W przedmowie do I wydania - czytamy m.in.: "Wyzwolenie człowieka od bestialstwa, wiara w dobroć i w prawdę, umiłowanie wolności wszystkich ludzi bez względu na różnice rasowe i ideologiczne - oto czyste zło wytopione w piecu utrapienia.
Wieńczy je i jakość ostatecznie, definitywnie sprawdza ostatni akt niewoli i pierwszy akt wolności: decyzja wyjazdu na misje do Zambii. Ten gorący, trochę sentymentalny, trochę romantyczny Adam, spragniony widoku polskich gór i lasów, stęskniony za swojszczyzną, miłośnik Krakowa i Zakopanego, decyduje się nie wracać do umiłowanej Ojczyzny. I może nigdy nie wróci. Boi się, że nie miałby siły oderwać się od tej ziemi-matki, od Polski. Prawdę, którą nosił w sobie czasem jak iskrę, czasem jak płomień, miłość, która stała mu się wszystkim, i wolność - to powietrze dla płuc ducha - zapragnął: zanieść czarnym braciom. Nie szedł służyć żadnemu kolonializmowi, nie był na niczyim żołdzie, nie miał żadnych ubocznych względów. Poszedł służyć wszystkim - czarnym i białym, nie uznając różnic ani przegród. Zaskarbił sobie szacunek i miłość wszystkich. "Ucisk i strapienie" jest książką - pamiątką po tych, którzy podczas wojny przeszli przez piekło więzień i obozów ocalając własną godność, a przede wszystkim - świadectwem osobistej wiary autora w Boga, potwierdzonym pełnym i owocnym życiem.
Jego Eminencja Ksiądz Kardynał Adam Kozłowiecki jest najwybitniejszym Rodakiem Ziemi Majdańskiej, wielki człowiek i biskup, człowiek modlitwy i pokory, znający wiele języków i dialektów.

Prof. Aleksander GELLA

Urodzony w 1922 roku we Lwowie, wychowany przez matkę w Zakopanem (ojciec zmarł bardzo wcześnie). Podczas wojny zamieszkał w Hucie Komorowskiej z matką i ojczy-mem Witoldem Marczyński (wzięli ślub w majdańskim kościele). Aleksander Grella ps."Jazon" był zastępcą Edwarda Hałki ps. "Lot" - komendanta Oddziału Specjalnego BIP (Biuro Informacj i Propagandy) Komendy Głównej AK. W swoim życiorysie pisze: "Brałem udział w "polowaniu" na rakiety V2. Wystrzeliwane z bazy Blizna (ok.30 km w linii prostej na południe i parę stopni na zachód od naszego domku w Hucie Komorowskiej). Niektóre przelatywały nad nami i należało śledzić czy nie obniżają lotu i spadają. Zdarzyło się, że jedna spadła na tory kolejowe w samym centrum Dęby. Kilka metrów od baraku kolejowego, w którym pracował mój ojczym. Zaobserwowane przez niego szczegóły doniosłem do Komendy Obwodu, przez E. Hałkę ps. "Lot".
Aleksander Gella skończył przed wojną cztery klasy gimnazjalne. W czasie wojny, w Hucie Komorowskiej uczył się, materiału z dwóch klas licealnych i przygotowywał do egzaminu dojrzałości. Do Kolbuszowej, na tajne nauczanie przyjeżdżał na rowerze do prof. Siedmiograja na lekcje z matematyki i fizyki. W maju 1944 roku przystąpił do egzaminu dojrzałości przed komisją pod przewodnictwem prof. Zygmunta Żytkowskiego.
W książce "tajne nauczanie" w Kolbuszowej piszą o Grelli: "Był to wysoki, bardzo inteligentny i zdolny młody człowiek". Na wiosnę 1944 r. poszukiwali go agenci Gestapo, a jesienią funkcjonariusze UB i żonierze NKWD. Na krótko wraz z Ojczymem został za-trzymany przez majdańską milicję (zabrano im maszynę do pisania.). Następnego aresztowania zdołał uniknąć i z przygodami przedostał się do Lublina by zniknąć w studenckiej masie. Studiował w Lublinie, Krakowie i  Warszawie. Uzyskał dyplomy: mgr praw (UJ Kraków 1947), doktorat z historii myśli ekonomicznej (SG-PiS, Warszawa 1957), docenturę z socjologii (IFIIS PAN, Warszawa 1965). Do pracy naukowej dopuszczony został po przełomie 1956 r. w Zakładzie Nauki i Techniki PAN. Uczestnik Klubu Krzywego Koła w popaździernikowej Warszawie (m.in. z byłym premierem Janem 0lszewskim). Opublikował cztery książki po polsku (piąta została zatrzymana przez cenzurę) i cztery po angielsku. W kwartalnikach naukowych polskich i zagranicznych zamieścił ok.90 prac na temat historii i socjologii inteligencji, intelektualistów i zagadnień społecznych. Ogłosił też kilkadziesiąt artykułów publicystycznych. Prof. Gella wykładał na Zachodzie przez trzy lata jako "visiting profesor", w Kanadzie (Edmonton) i Kalifornii (San Jose i Santa Barbara). Profesorem zwyczajnym został na Stanowym Uniwersytecie Nowojorskim w Buffalo. Od 1972 r. jest też "Senior Pellow of St. Antony`s College", Oxford, Anglia, oraz profesorem zwyczajnym PUNO w Londynie. Po upadku komunizmu został także profesorem zwyczajnym w PAN w Warszawie. Prof. Gella jest członkiem szeregu towarzystw nauko-wych w USA, Polskiego Towarzystwa Socjologicznego w Warszawie oraz dwóch organi-zacji kombatanckich: SPK w Buffalo i i SZŻAK w Warszawie. Za książkę "Naród w defen-sywie" (Yeritas, Londyn 1987) otrzymał pierwsza nagrodę im. Edwarda Raczyńskiego nadaną mu przez Polską Fundację Kulturalną w Londynie. Po opublikowaniu książki "Development of Class Structure in Eastern Europ" (SUNY-Press, Albany 1989) dostał nagrodę im. Lenkszewicza, nadaną przez Polskie Towarzystwo Naukowe w Londynie, za całokształt pracy naukowej. Na rynku księgarskim pojawiło się drugie wydanie książki Aleksandra Gelli "Zagłada Drugiej Rzeczypospolitej 1945-1947" - jak zapewnia wydawca: poprawione i uzupełnione. W "Przedmowie" Prof. Adam Podgórecki (Carlton University, Ottawa, Canada i Uniwersytetu Warszawskiego) pisze:
" Znany socjolog polski i  amerykański, Aleksander Gella napisał książkę o zagładzie II Rzeczypospolitej w  latach 1945 - 1947. Omawia w niej sprawy, które nigdy nie były, a właśnie powinny być przedmiotem rozważań socjologów polskich. W sposób jasny, zwięzły, pełen napięcia przedstawia Gella walkę społeczeństwa Polskiego o niepodległość w dramatycznych latach 1945-1947. Prócz własnych komentarzy, które składają się na zwartą syntezę, profesor przytacza tam równie silnie przemawiające dokumenty zebrane z archiwów Anglii, Rosji, Niemiec i Polski. Choć prawie wszystkie osoby ze "starszego" pokolenia znają jakoś tę historią w różnych jej częściach i odcinkach, to jednak pokolenia powojenne nie znają jej prawie wcale: nie uczyły się jej w szkołach: nie były zaznajamiane z nią przez rodzinę - było rzeczą zbyt ryzykowną, by historyczne opowieści przekazywać dzieciom, nie posiadającym jeszcze kontroli własnej: w końcu dla dociekliwych nie było solidnych źródeł do studiów indywidualnych. Książka Gelli, oprócz tego, że przedstawia tragiczną historię kraju i jej tło międzynarodowe, dodaje do niej elementy socjologiczno - historycznej analizy rozwoju Polskiej rzeczywistości, pozwala na całościową krytykę "dorobku" marksistowskich ideologów, oraz rzuca pewne światło na wpływ niektórych przedstawicieli nauk społecznych na zaostrzanie konfliktów społecznych. Rad jestem, że zaproponowano mi napisanie " Przedmowy " do tej świetnej i ważnej książki.
Prof. Aleksander Gella od grudnia 2000 roku przebywa w Warszawie. Obiecuje odwiedzić Majdan Królewski, jak tylko pozwolą względy zdrowotne. Planowane jest spotkanie z mło-dzieżą majdańskiego gimnazjum na temat Jego bogatej twórczości.

UG Majdan Królewski
BIP
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Gminny Ośrodek Kultury i Biblioteka w Majdanie Królewskim
Pomoc Społeczna
Powiatowy Urząd Pracy w Kolbuszowej
Stowarzyszenie Lokalna Grupa Działania Siedlisko
Swiss Contribution
roefs
BEZPŁATNE PORADY PRAWNE - Stowarzyszenie NIL
OSP Majdan Królewski
Portal Organizacji Pozarządowych
Subskrypcja
Jeżeli chcesz być informowany o aktualnościach w serwisie, podaj swój adres e-mail.
- dopisz - wypisz
Gmina Majdan Królewski, ul. Rynek 1a, 36-110 Majdan Królewski, pow. kolbuszowski, woj. podkarpackie
tel.: 15 847 10 73 lub 15 847 10 74, fax: 15 847 18 90, email: sekretariat@majdankrolewski.pl
NIP: 814-15-87-980, Regon: 830409695
©Urząd Gminy Majdan Królewski
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@
zarządzane przez: CMS - SPI